Hart voor alle soorten vis

21 december 2012



Haven IJmuiden heeft ijzersterk cluster

IJmuiden, een hart voor vis’ is één van de slogans van de zeehaven aan de monding van het Noordzeekanaal. De visserijsector maakt in weerwil van de economische crisis goede tijden door.

“We hebben een ijzersterk viscluster in de haven van IJmuiden,” zegt algemeen directeur Peter van de Meerakker van Zeehaven IJmuiden NV. Dit cluster is onderverdeeld in verse vis, pelagische ofwel diepzeevis, de koel- en vriessector en de op- en overslag. “Op alle onderdelen doen we het goed,” stelt de IJmuidense havendirecteur tevreden vast.

Tweede visafslag
Van oudsher is de handel in verse plat- en rondvis (schol, tong, tarbot en soortgelijke vissoorten) belangrijk voor IJmuiden. Vooral kotters brengen deze vis dagelijks naar de visafslag. Sinds jaar en dag is deze Hollandse Visveiling IJmuiden BV, na Urk, de tweede afslag van Nederland. In 2011 werd in IJmuiden 13.237 ton vis aangevoerd, 0,4 procent meer dan in 2010. Voor heel Nederland bedroeg de aanvoer 98.848 ton. De totale omzet bedroeg 48 miljoen euro.
Van de Meerakker verwacht dat de IJmuidense visafslag dit jaar opnieuw een omzetgroei zal noteren voor verse vis. Dit omdat de Europese Unie de vangstquota voor schol en tong met vijftien procent heeft verhoogd. In de eerste vijf maanden van 2012 behaalde IJmuiden al een omzetgroei van 9,6 procent ten opzichte van 2011.

Internetveiling
Eén van de oorzaken van de stijgende opbrengsten is dat de visafslag van IJmuiden sinds 2008 is aangesloten op het internetveilingsysteem, genaamd Pefa. Veel visafslagen in Nederland en ook België, Zweden, Denemarken en Italië zijn hierop aangesloten. Via internet kunnen de inkopers gelijktijdig op verschillende (Europese) afslagen visproducten kopen met de reguliere ‘thuisveiling’. Op hun beeldscherm zien zij de veilingklok. De inkopers bieden via hun pc. Dankzij internet kunnen ze op elkaars afslagen vis kopen, ook in het buitenland. Andersom gaat dat natuurlijk ook; tijdens de veiling in IJmuiden kijken veel buitenlandse bieders via internet mee naar de veilingklok.

Groter marktaandeel
Het binnenlands marktaandeel van de IJmuidense visafslag is in de afgelopen vijf jaar, in een krimpende markt, toegenomen van twaalf naar negentien procent. Volgens een economische studie uit 2011 had IJmuiden in 2009 elf procent van het aantal visverwerkende bedrijven en groothandelaren in Nederland, oftewel 28 ondernemingen. De omzet bedroeg 270 miljoen, negen procent van de totale omzet van 3,1 miljard euro.
Daarmee staat IJmuiden in Nederland, na Urk en Scheveningen/Katwijk, op de derde plaats qua visverwerking en groothandel. Wanneer we ook de pelagische visserijbedrijven Cornelis Vrolijk’s Visserij Maatschappij, Parlevliet & Van der Plas en de koel- en vriesbedrijven (Kloosterboer en Daalimpex) meenemen, dan verovert IJmuiden zelfs de eerste plaats.

Pelagische vis
Naast verse vis heeft IJmuiden ook een grote naam opgebouwd wat betreft aanvoer en overslag van pelagische vis, zoals haring, makreel, horsmakreel en sardines. Deze soorten leven op verschillende waterdiepten, van de wateroppervlakte tot de zeebodem.
De laatste decennia is het aantal hektrawlers dat pelagische vis op zee vangt en verwerkt, sterk gegroeid. In de oude situatie werd deze vis op zee ingevroren en vervolgens ingepakt in dozen. Vrieshuizen langs de kade sloegen deze ladingen op. Tot zo’n tien jaar geleden brachten koelschepen deze vis vanuit IJmuiden naar landen als Egypte, Nigeria en China.
Om nog meer diepstekende vriesschepen en trawlers naar IJmuiden te halen, besloot Zeehaven IJmuiden NV begin jaren negentig om delen van de Vissershaven en de Haringhaven verder uit te baggeren.

Doorvoerhaven
In 1990 startte logistiek dienstverlener Kloosterboer in IJmuiden met de op- en overslag van diepgevroren vis in een aantal nieuwe vriesvemen (koelhuizen) voor zowel Nederlandse reders als buitenlandse klanten. Al snel zette de onderneming diverse nieuwe lijndiensten op met IJmuiden als eindbestemming of ‘doorvoerhaven’. Zo arriveerde hier vis vanuit Noorwegen voor de doorvoer naar de Japanse markt. In de haven van IJmuiden wordt de vis opgeslagen en vervolgens overgepakt in containers richting Rotterdam. Van daaruit gaat het per containerschip naar Japan. Andere voorbeelden zijn de lijndiensten tussen Alaska (Dutch Harbor) en IJmuiden, en tussen de Barentszzee en Velsen-Noord. Deze laatste dienst is in handen van Daalimpex, een dochteronderneming van Kloosterboer.

Knooppunt
Een à twee keer per week komt een schip met Russische kabeljauw naar de Amsterdamse havenregio. Deze kabeljauw gaat verder naar Portugal of Qing Dao (China) voor verdere verwerking. Daarnaast onderhouden drie schepen een vaste verbinding tussen Noord-Noorwegen en Beverwijk. Deze vis is bestemd voor Azië en Europa.
Met deze nieuwe lijndiensten heeft de regio IJmuiden zich als knooppunt steviger verankerd in het internationale netwerk tussen de havens van Azië, Canada en de VS, aldus een economisch rapport van de gemeente Velsen voor de periode 2011-2014. Een nota van Zeehaven IJmuiden NV gaat uit van een jaarlijkse groei van vijf procent tussen 2007 en 2012. Volgens Van de Meerakker is het de bedoeling dat veel visstromen via IJmuiden en Velsen-Noord gaan lopen. “Wij hebben gezien dat inmiddels grote volumes ingevroren vis uit Scheveningen en Vlissingen naar onze haven zijn overgeheveld.”

Draaischijffunctie voor IJmuiden
Het strategisch plan ‘Deep Sea International Frozen Fish Centre Europe’ uit 2010 moet bijdragen aan de verdere groei van de draaischijffunctie van IJmuiden voor diepgevroren vis. Een belangrijk onderdeel van dit plan is de nieuwe containerterminal CSY IJmuiden die in juli 2011 aan de Haringhaven in bedrijf is gegaan.

Samenwerking
De achterliggende gedachte is dat vistransport in containers snel aan populariteit heeft gewonnen. Vijf jaar geleden bleek dat landen als Nigeria, Egypte en China – die veel vis importeren - steeds beter dergelijke containers kunnen ontvangen. Zeehaven IJmuiden NV besloot daarom in 2008 een samenwerkingsverband aan te gaan met de Ter Haak Group in Amsterdam onder de naam Container Stevedoring Ymuiden (CSY). Aanvankelijk brachten vrachtwagens de containers vanuit IJmuiden naar onder andere Rotterdam, latere zorgde een binnenvaartschip enkele keren per week voor deze transporten. De resultaten zijn veelzeggend: in 2008 behandelde CSY duizend containers, in 2009 al 2500 en in 2010 ging het om 3600 containers en in 2011 om zo’n 4500 ‘stalen dozen’.

Containeroverslag
Het afgelopen jaar is er in de haven van IJmuiden bijna 10.000 m2 beschikbaar gekomen voor containeroverslag, met 480 meter aan nieuwe kademuren.
Het vervoer ligt in handen van Barge Company Amsterdam (BCA), een dochter van de Ter Haak Group. BCA, opgericht in 2003, is gespecialiseerd in containervervoer.
Op gezette tijden komt er een binnenvaartschip dat de containers met vis ophaalt. Daarna vertrekt het schip naar United Stevedores Amsterdam (USA), eveneens onderdeel van de Ter Haak Group. Op deze terminal gaan ook andere containers aan boord voor het transport naar Rotterdam en van daaruit over de hele wereld.
De deelnemende partijen zijn zeer te spreken over deze transportmethode. “Het grote voordeel is dat onze rederij het transport per binnenvaartschip beter kan plannen dan per vrachtwagen,” zegt Anneriek Vrolijk, mededirecteur van Cornelis Vrolijk’s Visserij Maatschappij in IJmuiden. “We hoeven geen rekening meer te houden met files op de weg.”

Nieuw vrieshuis
Peter van de Meerakker sluit niet uit dat de visstromen via de CSY-terminal verder zullen groeien. In de eerste vijf maanden van 2012 zijn al circa 2600 containers afgehandeld. Bij een verdere groei zou een vrieshuis over vijf tot tien jaar de terminal kunnen vervangen. Deze zou dan kunnen verhuizen naar de IJmondhaven, de buitenhaven van IJmuiden.

Auteur: Pieter van Hove

www.zeehaven.nl
www.velsen.nl
www.terhaakgroup.com
www.kloosterboer.nl
www.parlevliet-vanderplas.nl
www.cornelisvrolijk.eu