Haven als springplank energietransitie

02 mei 2018

 

Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 stond de energietransitie hoog op de agenda. Alle partijen zijn het erover eens dat deze transitie een van de grootste uitdagingen is voor de komende decennia. Dat geldt al helemaal voor de Amsterdamse haven, waarvan de overslag op dit moment voor een groot deel uit ‘fossiel’ bestaat. Over de manier waarop die haven zich opnieuw zal gaan uitvinden, lopen de meningen nogal uiteen. De Amsterdamse gemeenteraad heeft inmiddels voorgesorteerd op een saneringsscenario: uiterlijk in 2030 moet de Amsterdamse haven kolenvrij zijn. Los van het feit dat dit streven op geen enkele wijze bijdraagt aan de klimaatdoelstellingen van Parijs (de kolenoverslag verhuist simpelweg naar Antwerpen, Rotterdam en Hamburg), is het pijnlijk dat deze benadering de Amsterdamse haven geen perspectief biedt. We willen niet weten waar we mee gaan stoppen, we willen kaders waar we mee vooruit kunnen. Wat willen we wel!

EnergietransitieSuccesvol voorbeeld
Nu is transitie van alle tijden, dus het wiel hoeft gelukkig niet helemaal opnieuw uitgevonden te worden. Een succesvol voorbeeld van energietransitie vinden we uitgerekend in de Verenigde Staten. In 1990 nam de staat Californië een wet aan die alle grote autoproducenten verplichtte om binnen tien jaar minimaal 2 procent van hun afzet ‘elektrisch’ te hebben. Oplopend tot 10 procent in 2003. In een tijd dat de industrie nog volledig was gefocust op de productie van ‘gass guzzlers’. Even schrikken dus, maar ook een helder perspectief en het startsein van een enorm investeringsprogramma. Nadat de overheid de kaders had gesteld, bleek de industrie uitstekend in staat haar rol te pakken: innoveren voor de toekomst.

Perspectief nodig
Wat kan de Amsterdamse energiehaven hiervan leren? Op de eerste plaats dat we een overheid nodig hebben die heldere doelen en randvoorwaarden stelt. Een betrouwbare overheid die bedrijven stimuleert om te innoveren. In plaats van ze weg te duwen. Daarvoor is vooral marktperspectief nodig. Trek in de schoorsteen in plaats van de deksel op de pan.

Springplank
Wat in het voorbeeld ook opvalt is de rol van ‘de gevestigde orde’. Want niet Tesla stond aan de wieg van de ontwikkeling van elektrische voertuigen, het waren de grote namen als General Motors, Ford en Toyota. Via allianties met accuproducenten en onderzoeksinstellingen maakten zij het verschil. Met budgetten die binnen tien jaar groeiden tot vele miljarden dollars. De Amsterdamse haven beschikt over een uitgebreid bedrijvencluster in de energiesector. Laten we dit cluster omarmen en zien als de ideale springplank voor energietransitie. Er zijn volop mogelijkheden om via nieuwe allianties, met de kennisinstellingen, een broedplaats te zijn voor de kampioenen van morgen.

Alleen zo zal de energietransitie in de Amsterdamse haven lukken: een overheid die met een helder en realistisch transitiepad en duidelijke kaders het bedrijfsleven uitdaagt te innoveren. Daarbij gebruikmakend van de kracht van het bestaande energiecluster en met een heldere focus op de kansen die voor het oprapen liggen. Het lijkt erop dat ook een partij als Groen Links, traditiegetrouw het meest uitgesproken over de energietransitie, deze benadering omarmt (zie kader). We zien uit naar de komende collegeperiode.

www.ORAM.nl

Jasper Groen, Groen Links
“De economie van de toekomst is duurzaam en circulair. De bedrijven in de haven zijn een onmisbare partner bij de verduurzaming van Amsterdam. Met in deze regio de haven, Schiphol, drie universiteiten en een stadsbestuur met grote ambities op het gebied van transitie heeft Amsterdam de potentie uit te groeien tot een mondiaal centrum van duurzame bedrijvigheid. Dan moeten gemeente en bedrijfsleven elkaar niet in de weg lopen, maar samenwerken.”