ICT is basis van logistieke processen

07 mei 2013

 

Zonder ICT geen efficiënte logistiek en zonder een vlotte goederenstroom geen moderne haven. Voor Koen Overtoom, Chief Operations Officer (COO) van Havenbedrijf Amsterdam NV, is ICT cruciaal voor de logistieke processen in de Amsterdamse havenregio.

ICT staat voor informatie- en communicatietechnologie en behelst het ontwikkelen en beheren van (computer) systemen, netwerken, databanken, software en websites. ICT bevordert de communicatie en geeft betrokken partijen toegang tot up-to-date informatie.

Om bij de havenlogistiek te blijven: ICT verbetert het logistieke concept en het gehele traject van productie, transport, voorraadbeheer tot en met distributie naar klanten. Het stroomlijnt processen, stemt schakels in de keten op elkaar af en verbetert de doorstroming. Kortom, dankzij ICT hebben alle logistieke spelers in het havengebied hun werkterrein op het beeldscherm. Wie daarover nadenkt, kan zich nauwelijks nog voorstellen dat er ooit een haven heeft gefunctioneerd zonder ICT.

Landlord

Iemand die prima is ingewijd in de ICT-processen in de haven en voor alles tot doel heeft de goederenstroom efficiënt te laten verlopen, is Koen Overtoom. Zijn nieuwe functie bij het verzelfstandigde Havenbedrijf Amsterdam NV is Chief Operations Officier (COO), daarvoor was hij commercieel directeur. Als COO is hij verantwoordelijk voor de commerciële zaken, infrastructuur en nautische zaken.

Overtoom is mateloos geïnteresseerd in de logistiek commerciële kant van de haven, hij gelooft er heilig in. Bij wijze van inleiding legt hij uit dat het havenbedrijf vroeger de rol speelde van een soort landlord. “We verdienen ons geld met het uitgeven van grond en het innen van zeehavengelden. Als ‘tegenprestatie’ leggen wij een (nautische) infrastructuur neer waarvan bedrijven gebruikmaken. Maar onze rol is aan het veranderen nu er, sinds een jaar of vijftien, geleidelijk schaalvergroting optreedt. Wij zijn steeds meer de regisseur in de keten waarmee we de regie voeren over logistieke processen.”

Deze schaalvergroting vindt niet alleen plaats aan de zeezijde  - de frequenties en grootte van de schepen, de ladingvolumes en het aantal wachtplekken-  maar ook op het land, vervolgt Overtoom. “Alles moet meegroeien en uitbreiden om bottlenecks uit te sluiten: van treinstations tot werkkades en van transportmodaliteiten tot luchthavens.”

Hij licht dit nader toe: “Een havenbedrijf moet heel veel zaken regelen omdat we onderdeel zijn van het achterland, de toegangspoort tot de delta Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen. Het komt erop neer dat schaalvergroting leidt tot meer actie, meer bezigheden dan alleen grond verkopen. Op het moment dat het havenbedrijf de op- en overslag van goederen niet meer goed kan faciliteren, komen er minder schepen naar Amsterdam. Zo is railvervoer van groot belang. Daarom ook is Havenbedrijf Amsterdam samen met Havenbedrijf Rotterdam (HbR) aandeelhouder in Keyrail (de exploitant van de Betuweroute, red.). We hebben belang bij een goed railnetwerk voor goederenvervoer.”

“Het zijn aspecten die zich niet meer alleen beperken tot het eigen gebied. We zijn niet meer sec voor de Amsterdamse haven aan het werk maar voor grote delen van Nederland, Duitsland en andere landen in het Europese achterland. Het is een fysiek verhaal: van schaalvergroting aan de zeezijde ga je ook naar schaalvergroting en slimme logistiek aan de landzijde.”

Het punt dat Overtoom wil maken is dat voor een soepele schaalvergroting ICT onmisbaar is. Het is de basis die de uiteenlopende componenten verbindt, zich daaraan aanpast en kan meegroeien. “Daarvoor moet je binnen je eigen bedrijf heel goede informatie hebben. Een systeem bijvoorbeeld om schepen vlot en veilig naar hun bestemming te brengen. We hebben allemaal informatie nodig om onze producten te optimaliseren en die komt via ICT tot ons.”

Port Community System

Gevraagd naar de ICT-toepassingen die voor de logistieke processen in de haven (van Amsterdam) onontbeerlijk zijn, noemt Overtoom als eerste het Port Community System, Portbase. Portbase brengt alle meldingen die via het Port Community System mogelijk zijn bij het bezoek van een zeeschip, samen in een systeem dat de Amsterdamse en Rotterdamse haven gebruiken. Het systeem geeft inzicht in vervoermiddelen en ladingstromen, inclusief douanestatus, details of aankomsttijden van ladingen.

Zo biedt het platform inmiddels een groot scala aan overheidsmeldingen. Voorbeelden zijn berichten aan de havenbedrijven, de douane, en de Voedsel- en Warenautoriteit (VWA). Daarnaast zijn er diensten voor onderlinge communicatie tussen bedrijven, om gebruik te maken van de informatie die reeds in Portbase is opgeslagen. Deze informatie is gericht op de communicatie tussen cargadoors en terminals, expediteurs en verladers (onder andere loslijsten, los- en ladinginformatie).

Daarnaast ondersteunt Portbase de communicatie tussen achterlandvervoerders met terminals en opdrachtgevers. Daarbij gaat het om zaken als transportopdrachten en voormeldingen van modaliteit en lading door wegvervoerders, binnenvaart- en railoperators.

Ook van groot belang vindt Koen Overtoom de ontwikkeling van het walradarsysteem. Het systeem geeft continu een actueel verkeersbeeld van de scheepvaart en wil onder alle omstandigheden een veilige verkeersbegeleiding garanderen. “Vlot, veilig en verantwoord zijn de sleutelwoorden,” aldus Overtoom.

En last but not least noemt hij HaMIS, het Haven Management Informatiesysteem. Dit is bedoeld is voor het administreren, begeleiden en inspecteren van de scheepsbezoeken door de Amsterdamse en Rotterdamse havenmeester. De groei van de havens stelt hogere eisen aan informatie-uitwisseling en HaMIS draagt volgens Overtoom bij aan de harmonisatie van de havenprocessen in de Rotterdamse en Amsterdamse haven.

Transparantie

“We willen intensiveren, meer tonnages doen op de bestaande ruimte,” vervolgt het directielid van Havenbedrijf Amsterdam zijn betoog. “Als het krap wordt, moet je afspraken maken met elkaar. Als treinen niet op tijd rijden en schepen te laat binnenkomen - het risico dat we op termijn gaan lopen - dan moeten we een oplossing zoeken en die ligt in de ICT. Daarmee kun je tot nieuwe logistieke modellen komen.”

Voordat alle betrokken partijen dat inzien ben je even verder, beaamt Koen Overtoom. “Inderdaad. Wij kunnen als havens wel zeggen dat wij weer een goede logistiek systeem hebben, maar als je dat niet goed communiceert met je stakeholders dan wil niemand er aan. Je moet je eigen mensen meenemen en andere partijen goed begeleiden. Communicatie is daarbij dus een wezenlijk onderdeel.”

En dan is er nog een hobbel, zo heeft Overtoom inmiddels geconstateerd. “Wat je ziet in een heel mooie wereld, is transparantie. Maar transparantie brengt ook aandachtspunten met zich mee. De informatie in de systemen moet gepast worden gebruikt, en daarmee moet je omzichtig omgaan. Want er komt informatie beschikbaar die moet worden beschermd. Denk dan bijvoorbeeld in termen van concurrentie. Er zijn er bedrijven die zeggen: ho, wacht eens even. Met die bedrijven gaan we dan het gesprek aan want ICT werkt het best in transparantie.”

Tot slot geeft Overtoom aan: ”De grote uitdaging is om de kracht van ICT zodanig te gebruiken dat iedere logistieke stakeholder de toegevoegde waarde ervan inziet. Om uiteindelijk robuuste en duurzame logistieke processen te creëren.’’

www.portofamsterdam.nl