Regeerakkoord biedt kansen voor Amsterdamse havenregio

12 december 2017

 

Op het eerste gezicht lijkt het nieuwe regeerakkoord gunstig uit te pakken voor de Amsterdamse havenregio. Al zullen de komende jaren moeten uitwijzen hoe vooral de ministeries Economische Zaken en Infrastructuur en Waterstaat deze plannen gaan invullen.

RegeerakkoordDe inkt van het regeerakkoord (10 oktober) is inmiddels droog en ook het kabinet Rutte III is al weer enige tijd aan het werk. Tijd om eens te kijken hoe deze plannen uitpakken voor de Amsterdamse havenregio. Het kabinet wil via een nationaal klimaat- en energieakkoord de CO2-uitstoot in 2030 terugbrengen met maar liefst 49 procent ten opzichte van 1990. Dit komt neer op zo’n 56 miljoen ton per jaar. Om dat voor elkaar te krijgen wil de nieuwe regering onder andere extra gebieden (kavels) op de Noordzee reserveren voor de bouw van nieuwe offshorewindparken. Dit lijkt gunstig voor het sterke offshorecluster in de havens van Amsterdam en IJmuiden onder de vlag van AYOP. Voorts komt er, in navolging van landen als Duitsland, een kilometerheffing (‘Maut’) voor vrachtwagens. In ruil hiervoor verlaagt de nieuwe regering de motorrijtuigenbelasting en stelt zij extra geld ter beschikking voor innovatie en duurzaamheid. Dit kan gunstig zijn voor de zogeheten ‘modal shift’ ten gunste van binnenvaartschepen en goederentreinen. Bovendien wil het kabinet uiteindelijk in 2030 alle zeven kolencentrales sluiten, waaronder dus ook de Hemwegcentrale. Dit sluit goed aan bij de kolenstrategie van Havenbedrijf Amsterdam. Een dergelijke sluiting heeft natuurlijk ingrijpende consequenties voor zowel de centrale zelf als voor de gehele Amsterdamse haven. Zo voorziet OBA Bulk Terminal de Hemwegcentrale via een transportband van zo’n 3,2 miljoen ton steenkool per jaar. Daarnaast zijn er tal van nautische en maritieme dienstverleners betrokken bij de aanvoer, opslag en doorvoer van kolen. Zo’n tachtig procent is bestemd voor het Duitse achterland.

Opslag CO2
Als een soort tussenoplossing naar een duurzame energievoorziening wil het kabinet onderzoeken of het mogelijk is om in de Rotterdamse en Amsterdamse haven CO2 af te vangen en op te slaan. Deskundigen denken namelijk dat de overheid de beoogde reductie in 2030 waarschijnlijk niet gaat halen zonder deze opslag. Het zal nog een hele klus worden om dit voor elkaar te krijgen want CO2-opslag is technisch gecompliceerd, duur en maatschappelijk omstreden. Een mogelijkheid zou kunnen zijn om afgevangen kooldioxide via pijpleidingen op te slaan in lege aardgasvelden op de Noordzee. Ook dit lijkt kansrijk voor de toeleveringsindustrie in de Amsterdamse havenregio. Verder wil de regering met beide zeehavens bekijken hoe het grote potentieel aan restwarmte beter kan worden benut. Over de gehele linie lijkt het nieuwe regeerakkoord goed aan te sluiten op de ambities van de Amsterdamse havenregio. Zowel in de Havenvisie 2030 als in het Strategisch plan 2017-2021 staat overduidelijk dat het grote aandeel van fossiele brandstoffen (zo’n 75 procent) in het totale volume moet verminderen ten faveure van duurzame energie. Zo moet steenkool, momenteel zo’n 16 miljoen ton per jaar, in 2030 helemaal zijn verdwenen uit Westpoort. Dit gaat natuurlijk niet zonder slag of stoot en zal in goed overleg met OBA en Rietlanden moeten geschieden.

Green Deals
Havenbedrijf Amsterdam wil het vermogen van windturbines in Westpoort laten stijgen van de huidige 65 megawatt (MW) naar 100 MW in 2021, terwijl er 35 hectare is gereserveerd voor offshorewindbedrijven. Voorts moet er 100.000 m2 aan zonnepanelen komen in het havengebied. Al deze maatregelen moeten ertoe leiden dat de CO2-uitstoot van de Amsterdamse haven daalt met zo’n 25 procent: van 2.364 kiloton in 2014 naar 1.773 kiloton in 2021. Rutte III wil met de zee- en binnenvaart én met de zeehavens zogeheten Green Deals sluiten om schadelijke emissies flink omlaag te brengen. Dat komt mooi uit want Havenbedrijf Amsterdam heeft op 1 november zijn Visie Schone Scheepvaart gepresenteerd (zie pagina XXX) waarin deze Green Deals een belangrijk onderdeel vormen. Het havenbedrijf wil de scheepvaart blijven stimuleren om schone brandstoffen te gebruiken via korting op het havengeld.

Vennootschapsbelasting
Positief voor Amsterdam en de andere Nederlandse zeehavens lijkt ook dat het nieuwe kabinet een nadere analyse wil van de vennootschapsbelasting die de Nederlandse havens sinds 1 januari 2017 verplicht afdragen, op last van de Europese Commissie. De nieuwe regering vraagt zich echter af of zeehavens in andere EU-lidstaten momenteel een oneerlijk concurrentievoordeel hebben. Dit omdat hun overheden investeringen in de publieke infrastructuur, zoals kades of baggerwerkzaamheden, wél voor hun rekening nemen. In Nederland betalen de zeehavens dergelijke investeringen doorgaans zelf. Rutte III wil de vennootschapsbelasting voor zeehavens afzetten tegen alle kosten voor de infrastructuur. Dit kan de concurrentiepositie van de Nederlands zeehavens, en dus ook van Amsterdam, behoorlijk versterken.

 

ENERGIETRANSITIE-ONTBIJT
Hoe maken we de energietransitie in de Amsterdamse regio werkelijkheid? Daarover bogen bedrijven, bestuurders, politici, overheden en onderwijsinstellingen zich op 31 oktober bij het ontbijt, georganiseerd door ORAM in samenwerking met het Havenbedrijf Amsterdam en VEMW, de branchevereniging voor zakelijke energie­ en watergebruikers. Standpunten kwamen aan bod, er werden gericht opslossingen gezocht voor de reductie van CO2 en de regie­ of investeringsrol van de overheid werd besproken. Lees het verslag op www.oram.nl.