KNRM sluit 2018 af met Kerstbroodactie

07 januari 2019

Aan de reling van de bulkcarrier Ikaterini staan vier enthousiaste en ontroerde zeelieden de reddingsboot NH1816 van de KNRM op te wachten. Normaal gesproken zal bij windkracht 5 een schip door lij te maken een bezoekende tender letterlijk uit de wind houden, maar aangezien de Ikaterini voor anker ligt in Ankergebied 6 vijf mijl uit de kust van IJmuiden kan dat niet. Toch slaagt schipper Walter Schol erin ondanks de metershoge golven de tender stabiel naast de wand te leggen. Vervolgens kunnen de opstappers Lieneke de Kroon en Martijn Bustin naar voren lopen om aan de hieuwlijn die de bemanning hen toegeworpen heeft een plastic tas met een kerstpakket erin vast te maken. Maar wat ze ook en vooral gedaan hebben is de tweemans cameraploeg van het tv-programma Goedemorgen Nederland veilig naar voren begeleiden. En daarbij helpen communicator Ton Haasnoot en navigator Nico Vessies een handje. 

“De laatste oefening van het jaar combineren we traditiegetrouw met de kerstbroodactie,” vertelt Walter later. “Vandaag hebben we drie vliegen in één klap geslagen. We hebben zeelieden van vijf schepen die ver van huis kerst moeten vieren laten zien dat er ook hier iemand is die aan ze denkt. Daarnaast hebben in vijf keer toch moeilijke omstandigheden geoefend om langszij te komen, en tot slot heeft het leuke publiciteit opgeleverd.” En goede publiciteit kan de KNRM die als volledig onafhankelijke en niet gesubsidieerde organisatie leunt op sponsoring, donaties en nalatenschappen goed gebruiken. Ook om vrijwilligers te werven. 

Emoties komen los 

Buiten IJmuiden zijn er drie ankergebieden voor schepen die de haven nog niet in willen of kunnen. Ankergebied 6 dat 24 mijl uit de kust ligt is speciaal voor geulschepen die 14 meter of meer steken, Ankergebied 7 is voor inkomende vaart en Ankergebied 8 is voor uitgaande schepen. Een ankergebied verruimt de capaciteit van de havenbekkens en het voorkomt onnodige bezetting van ligplaatsen. Voor de rederijen speelt dat buitengaats liggen goedkoper is dan in de haven. Er zijn ook schepen die in ankergebieden wachten tot er ergens zich lading aandient. Ook kunnen volgeladen schepen er wachten tot de prijs van de lading hoger is. En tot slot kunnen bijvoorbeeld tankschepen buitengaats hun tanks goedkoop ontgassen waarna ze weer terugkeren naar de haven met gebruikmaking van de zogeheten 48-uursregeling. De duur van het verblijf op een ankerplaats is dus wisselend, variërend van enkele dagen tot weken. Hoe langer, hoe minder leuk vaak voor de bemanningen. Ze doen wat aan onderhoud, draaien ankerwachten en vervelen zich stierlijk. Rond Kerst komt eenzaamheid extra hard binnen. Anders dan in de haven is vanaf de ankerplaats verbinding met thuis via wifi vaak moeilijk of duur. Vandaar dat bij zo’n kerstpakketactie van de KNRM zoveel emoties loskomen: sterk spul, die kerststol van Bakkerij Van Maanen uit Katwijk.

Veiligheid 

Circa vijftig keer per jaar komt de KNRM in IJmuiden in actie voor het echte werk. Heel wisselende incidenten in heel wisselende weersomstandigheden. “Het ophalen van zieke of gewonde zeelieden van boord, evacueren van opvarenden van in moeilijkheden geraakte of zelfs zinkende schepen. Maar ook werden we, verleden week nog, geroepen om een hond die bij de pier te water was geraakt te redden. Tevergeefs helaas,” vertelt Walter. Door veelvuldig te oefenen moeten alle varende vrijwilligers goed op elkaar ingespeeld raken. Veiligheid voor alles en 90% van het werk is goed leren communiceren, ook via oortjes. Dingen herhalen, kijken of het allemaal goed wordt uitgevoerd en elkaar controleren. En, hoe houd je jezelf op de been bij slecht weer en wat voor veiligheidsaspecten komen erbij kijken. Alles moet geoefend worden, de reddingboot klaarmaken voor vertrek, de communicatie met het te helpen schip en de kustwacht, navigatie. Walter: “Als roerganger moet ik met gepaste snelheid zo soepel mogelijk varen om te voorkomen dat we tegen schade aanlopen en om het comfortabel voor de bemanning te houden. En als we gasten hebben zoals vandaag de cameraploeg krijgen die 1 op 1 een begeleider aan dek mee. Als roerganger kan ik als er een hoge golf aankomt waarschuwen dat iedereen zich goed vasthoudt.”

Opleiding 

Alle 45 stations van de KNRM in Nederland draaien op in totaal ruim 50 vaste krachten en zo’n 1300 vrijwilligers die in een schema aangeven wanneer ze beschikbaar zijn. Ze wonen allemaal in de buurt want binnen tien minuten nadat de pieper is gegaan moet de reddingsboot met voldoende mensen aan boord, uit kunnen varen. Walter: “Dan ga je ook, al heb je bij wijze van spreken met Kerst net de kalkoen aangesneden.” Alle opvarenden, alle opstappers, krijgen een gedegen en volledige opleiding. Lieneke: “In drie jaar tijd haal je vaarbewijs 1 en 2, Marcom voor maritieme communicatie, EHBO Plus waarbij je ook zuurstof leert toedienen, HUET (Helicopter Underwater Escape Training) en brandpreventie.” En fundamenteel is, vertelt Martijn, “dat je bij het overstappen op een schip het juiste moment leert te kiezen.”

Donaties

De KNRM moet het hebben van donaties. “Zuinigheid met vlijt, veel doen met een beperkt aantal beroepskrachten en vrijwilligers. Vrijwilligers kun je nooit genoeg hebben, maar het blijft altijd moeilijk vrijwilligers te vinden – ze moeten immers in de buurt wonen,” zegt Lieneke. Maar de KNRM is heel toegankelijk, voegt Walter eraan toe. “Vroeger dacht ik altijd dat zo’n eliteclubje was, maar dat blijkt helemaal niet zo te zijn. En de passie die je hiervoor nodig hebt, krijg je vanzelf wel. Die heeft iedereen.” Martijn: “En het is heel dankbaar werk. Voor de mensen in nood die je helpt, ben je een held. Je maakt natuurlijk ook ingrijpende dingen mee, met mensen die op zee zwaargewond raken of overlijden. Maar je wordt door je collega’s altijd heel goed opgevangen.”

“Neem dat hondje dat we verleden week levenloos bij de pier uit het water haalden, met een huilend baasje aan de kant,” zegt Walter tot slot. “Zuurstof toedienen aan de hond hielp ook niet. Ik heb die man na een paar dagen nog even gebeld en het allemaal uitgelegd wat we gedaan hebben. Ook een vorm van nazorg.”

Programma KNRM

1 t/m 7 april Race of the Classics (https://www.rotc.nl/wp/): Traditiegetrouw zullen ruim vierhonderd studenten op klassieke zeilschepen in de eerste week van april proberen de oversteek naar Engeland te maken. De week begint in de Veerhaven in Rotterdam en zal eindigen in Amsterdam. Tijdens de week wordt er gevaren op een selectie van klassieke zeilschepen. De KNRM is het goede doel tijdens de race.

11 mei is het Reddingbootdag (https://www.knrm.nl/reddingbootdag): de dag voor donateurs en andere bezoekers die graag eens een kijkje willen nemen op een KNRM-reddingstation. Alle 45 reddingstations zijn open. 

25 mei wordt weer een grote LIVEX-oefening (https://www.livex.nl/) gehouden door de Kustwacht. Het scenario zal zijn dat ergens voor de Hollandse kust tussen Stellendam en IJmuiden een groot passagierschip in nood is. Zo snel mogelijk moeten alle opvarenden van het schip en uit reddingvlotten gered worden. Hiervoor worden de KNRM-reddingstations Stellendam, Hoek van Holland, Ter Heijde, Scheveningen, Katwijk aan Zee, Noordwijk aan Zee, Zandvoort en IJmuiden ingezet.