Het zit er nu echt aan te komen, het eigen energieplatform voor stroom en netcapaciteit in de Amsterdamse haven. “Er wordt momenteel hard gewerkt aan een collectief meet- en regelsysteem en de ontwikkeling van een inzichtelijk dashboard,” vertelt voorzitter Gem Beemsterboer van de Energie Coöperatie Amsterdamse Haven (ECAH). “Bedrijven kunnen via het systeem ervoor zorgen dat opwek, gebruik en opslag van energie onderling wordt afgestemd. Volgend jaar moet het operationeel zijn.”
Onderling delen
Dan beschikken tientallen en uiteindelijk honderden bedrijven in het havengebied over de mogelijkheid om onderling netcapaciteit te delen en energie te verhandelen om zo de maximale capaciteit uit het elektriciteitsnetwerk halen. Ook kunnen ze via het nieuwe systeem gezamenlijk gebruik maken van bijvoorbeeld zonnepanelen en grote batterijen die al bij bedrijven staan. “Door de samenwerking zal er meer ruimte komen voor bedrijven,” verzekert Beemsterboer. “Een uitbreiding die nu niet mogelijk is, kan dan wel gebeuren.”
Gezamenlijk contract
Met dank aan ECAH Commodity Exchange, zoals het energieplatform is gedoopt. Waar de bedrijven in het havengebied nu werken met een individuele transportovereenkomst, komt er straks ook de mogelijkheid om via de coöperatie een gezamenlijk contract af te sluiten. Hiervoor wordt samengewerkt met netbeheerder Liander Door samen te werken kunnen, simpel gezegd, bedrijven die meer stroom nodig hebben dat halen bij de bedrijven die capaciteit over hebben.
Hoe meer hoe beter
Drie jaar na de oprichting hebben zich ruim vijftig bedrijven aangesloten bij de coöperatie. Zij delen de data van hun energieverbruik zodat er een analyse kan worden gemaakt van de behoefte in het gebied per dag, week en maand. Ook de plannen voor de toekomst worden gedeeld, zodat ECAH een inschatting kan maken van wat in de toekomst nodig is. “Op basis daarvan kan de netcapaciteit onderling worden verdeeld en kan Liander ervoor zorgen dat de capaciteit voldoende wordt uitgebreid,” vertelt Beemsterboer. “Hoe meer bedrijven meedoen, hoe beter het systeem werkt.”
Slimme oplossing
De uitruil van netcapaciteit is een slimme oplossing voor het probleem van de netcongestie, dat er ook in de Amsterdamse haven voor zorgt dat veel plannen op de plank blijven liggen. Beemsterboer: “Bedrijven die willen overstappen op een elektrisch vrachtwagenpark, walstroom of een onderdeel van het productieproces willen uitbreiden en elektrificeren, krijgen daardoor een grotere stroombehoefte. Daarvoor is nu vaak geen ruimte op het net.”
Vraag neemt toe
Die schaarste zal voorlopig ook aanhouden. De netbeheerders Liander en TenneT werken hard aan uitbreiding en verzwaring van het netwerk in Noord-Holland, maar die werkzaamheden nemen nog zeker tien jaar in beslag. Ook wordt onderzocht of de netten zwaarder kunnen worden belast, waardoor extra ruimte ontstaat. Maar in de tussenliggende tijd zal de vraag naar stroom in de regio alleen maar verder toenemen, en daarmee ook de overbelasting van het netwerk met zijn huidige capaciteit.
Meer begrip
De netbeheerders zijn nauw betrokken bij de energiecoöperatie, vertelt Beemsterboer. “Wij fungeren als intermediair tussen de bedrijven en de netbeheerders. Zij denken met ons mee en wij geven hen een beter begrip van de ontwikkelingen in de haven. Liander maakt het mogelijk dat wij als een van de eersten in het land een collectief contract sluiten voor het delen van netcapaciteit. En ze kijken ook mee of er nog extra capaciteit te vinden is voor het havengebied zonder dat de stoppen doorslaan.”
Nieuw datacenter
Hulp krijgt de coöperatie ook van het nieuwe datacenter dat momenteel in het havengebied wordt gebouwd. Beemsterboer: “Het bedrijf financiert de ontwikkeling van het collectieve meet- en regelsysteem en het dashboard. Afgesproken is dat wij ook in de komende jaren zullen worden gesteund. Datacenters verbruiken veel energie en dit is een heel goede manier om ook positieve impact te hebben op de capaciteit van het stroomnet.”
Hoofdpijndossier
Dat valt op: de netcongestie is een hoofdpijndossier, maar zorgt er wel voor dat partijen de handen ineenslaan. “Heel bijzonder,” noemt ook de voorzitter van de coöperatie dat. “De stroomschaarste is een aanjager voor een samenwerking zoals we die niet eerder in het havengebied hebben gezien. Voorheen deden de bedrijven hun eigen ding, nu ziet iedereen in dat samenwerking grote voordelen biedt.”
Water wordt schaars
Het kan best zo zijn, verwacht Beemsterboer, dat de coöperatie straks ook op andere gebieden navolging krijgt in de haven. “We hebben het nu over stroom, maar in de toekomst zal water misschien een keer schaars worden. Of waterstof, als dat de nieuwe energiebron wordt. Dan ligt er een kant en klaar systeem voor een optimale benutting van de beschikbare middelen, inclusief het sociaal fundament.”